در سال‌های اخیر، ویدیوها و تصاویر زیادی از حضور روباه‌ها در پارک‌ها، بوستان‌ها و حتی محله‌های مسکونی تهران در فضای مجازی دست‌به‌دست شده است. روباه‌هایی که زمانی موجوداتی بسیار ترسو و گریزان بودند، حالا گاهی به آدم‌ها نزدیک می‌شوند، از دستشان غذا می‌گیرند و انگار دیگر از انسان نمی‌ترسند. همین موضوع این پرسش را در ذهن خیلی‌ها ایجاد کرده: آیا روباه‌های تهران دارند اهلی می‌شوند؟
در این مقاله می‌خواهیم واقع‌بینانه به این سؤال نگاه کنیم؛ اینکه چرا این حیوانات وحشی به شهر آمده‌اند، آیا واقعاً در حال اهلی‌شدن هستند و مهم‌تر از همه، وظیفه‌ی ما در برابر آن‌ها چیست.
چرا روباه‌ها به تهران آمده‌اند؟
حضور روباه در شهر، بیشتر از آنکه نشانه‌ی اهلی‌شدن باشد، نتیجه‌ی برهم‌خوردن تعادل طبیعت است. کارشناسان حیات‌وحش چند دلیل اصلی برای این موضوع مطرح می‌کنند:
- خشکسالی و تخریب زیستگاه‌ها: کاهش منابع طبیعی و از بین رفتن زیستگاه‌های روباه در طبیعت، آن‌ها را مجبور کرده برای بقا به حاشیه و داخل شهر بیایند.
- دسترسی آسان به غذا: زباله‌ها و پس‌مانده‌های غذایی انسان‌ها، منبع غذایی فراوان و بی‌دردسری برای روباه‌ها فراهم کرده است.
- نبود دشمن طبیعی: پرندگان شکاری مانند عقاب و جغد که در طبیعت جمعیت روباه را کنترل می‌کردند، از فضای شهری دور شده‌اند. به همین دلیل چرخه‌ی طبیعی کنترل جمعیت روباه‌ها در شهر عملاً از بین رفته است.
- احساس امنیت: شهر برای روباه‌ها هم غذا دارد و هم امنیت نسبی؛ ترکیبی که باعث می‌شود بمانند و زادوولد کنند.
آیا واقعاً دارند اهلی می‌شوند؟
اینجا جایی است که باید دقیق و محتاط بود. میان کارشناسان، دو دیدگاه وجود دارد:
برخی جانورشناسان، نزدیک‌شدن تدریجی روباه‌ها به انسان و از دست دادن ترسشان را آغاز یک فرایند اهلی‌شدن می‌دانند و معتقدند اگر این روند و به‌خصوص غذادادن مداوم از سوی مردم ادامه پیدا کند، روباه‌ها به‌مرور خوی وحشی‌شان را از دست می‌دهند و جمعیتشان در شهر رشد می‌کند.
اما گروه دیگری از کارشناسان با این تعبیر مخالف‌اند. آن‌ها می‌گویند چیزی که ما می‌بینیم، «اهلی‌شدن» به معنای واقعی نیست، بلکه صرفاً خوگرفتن (Habituation) است؛ یعنی روباه به‌خاطر غذای فراوان و احساس امنیت، از انسان کمتر می‌ترسد، اما همچنان یک حیوان کاملاً وحشی با تمام غریزه‌هایش باقی می‌ماند. اهلی‌شدن واقعی فرایندی است که طی هزاران سال و نسل‌های متمادی اتفاق می‌افتد، نه در عرض چند سال.
به بیان ساده: روباه‌های تهران «ترسشان از انسان» را از دست داده‌اند، اما این به‌معنای اهلی‌شدن آن‌ها نیست.
چرا نباید روباه را در خانه نگه داشت؟
با افزایش این تصاویر، برخی افراد وسوسه می‌شوند که روباه را به خانه ببرند یا از او نگهداری کنند. اما کارشناسان به‌شدت نسبت به این کار هشدار می‌دهند:
- خطر بیماری: روباه‌ها می‌توانند ناقل بیماری‌های خطرناکی مانند هاری باشند که برای انسان و حیوانات خانگی دیگر تهدید جدی است.
- غریزه‌ی وحشی: روباه هرچقدر هم به ظاهر رام به‌نظر برسد، همچنان یک حیوان وحشی است و رفتارش غیرقابل‌پیش‌بینی باقی می‌ماند.
- آسیب به خود حیوان: نگهداری از یک حیوان وحشی در محیط خانه، برای خود روباه هم رنج‌آور است و نیازهای طبیعی‌اش را نادیده می‌گیرد.
جمع‌بندی
روباه‌های تهران در حال اهلی‌شدن نیستند؛ آن‌ها صرفاً به شرایط شهری و حضور انسان عادت کرده‌اند. این پدیده بیش از آنکه یک اتفاق دوست‌داشتنی باشد، زنگ خطری درباره‌ی برهم‌خوردن تعادل طبیعت است. احترام به این حیوانات یعنی اجازه دادن به آن‌ها که وحشی و آزاد بمانند، نه تلاش برای اهلی یا خانگی کردنشان.
در پتاورز، مسئولانه سرپرست باشید
عشق به حیوانات به‌معنای خانگی‌کردن حیوانات وحشی نیست؛ بلکه یعنی انتخاب درست و مراقبت اصولی از همراهی که واقعاً برای زندگی در کنار انسان مناسب است. در پتاورز می‌توانید با استفاده از راهنما و ابزارهای تخصصی مخصوص سرپرستان پت، درباره‌ی انتخاب حیوان خانگی مناسب و نگهداری مسئولانه از آن اطلاعات دقیق و درست به دست آورید.
با پتاورز، هم به حیوانات وحشی احترام بگذارید و هم بهترین مراقبت را از حیوان خانگی خودتان داشته باشید.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟