امارات متحده عربی در سال‌های اخیر به یکی از پیشروترین کشورهای منطقه در زمینه‌ی رفاه حیوانات خیابانی تبدیل شده است. برخلاف رویکردهای قدیمی که اغلب بر حذف حیوانات تمرکز داشتند، امارات مسیری انسانی‌تر و سازمان‌یافته‌تر را در پیش گرفته است؛ مسیری که در آن غذارسانی منظم، عقیم‌سازی و واکسیناسیون در کنار هم قرار می‌گیرند. در این مقاله نگاهی می‌کنیم به اینکه دولت امارات چطور به حیوانات خیابانی، به‌خصوص گربه‌ها، غذا می‌رساند و این برنامه‌ها چه هدفی دارند.
ایستگاه‌های هوشمند «احسان» در دبی
یکی از جدیدترین و نوآورانه‌ترین اقدامات، ابتکار «ایستگاه‌های احسان» (Ehsan Stations) است که شهرداری دبی در مارس ۲۰۲۶ آن را راه‌اندازی کرد. این طرح که نخستین نمونه از نوع خود در منطقه معرفی شده، حیوانات خیابانی را از طریق دستگاه‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی غذا می‌دهد.
بر اساس این طرح، شهرداری دبی ۱۲ دستگاه هوشمند را در نقاط کلیدی شهر نصب کرده است؛ ده واحد در پارک‌های عمومی و دو واحد در مجموعه‌هایی که توسط دبی هولدینگ اداره می‌شوند. نکته‌ی جالب این دستگاه‌ها این است که با سیستمی مبتنی بر هوش مصنوعی کار می‌کنند که قادر است حیوانات خیابانی را شناسایی کند، داده‌های مربوط به آن‌ها را جمع‌آوری کند و بر همان اساس غذا توزیع کند.
هدف این طرح فقط سیر کردن حیوانات نیست. یکی از انگیزه‌های اصلی، کاهش «غذادهی پراکنده و بی‌برنامه» است؛ کاری که هرچند از سر مهربانی انجام می‌شود، اما می‌تواند مشکلاتی برای بهداشت عمومی، نظافت شهر و ظاهر فضاهای عمومی ایجاد کند. به گفته‌ی دکتر نسیم محمد رفیع، سرپرست آژانس محیط زیست، بهداشت و ایمنی شهرداری دبی، این طرح بازتاب تعهد دبی به ترویج ارزش‌های انسانی و رفاه حیوانات است. این مرحله فعلاً یک مرحله‌ی آزمایشی است که در آن دستگاه‌ها ارزیابی می‌شوند تا شهرداری بتواند بینش‌های کلیدی برای گسترش آینده به دست آورد.
پناهگاه اختصاصی حیوانات در دبی
اقدامات دبی به همین‌جا ختم نمی‌شود. در ژوئیه ۲۰۲۶، دولت دبی یک پناهگاه اختصاصی حیوانات را در بازار پرندگان و حیوانات خانگی منطقه‌ی ورسان افتتاح کرد. این مرکز یکپارچه با هدف تقویت رفاه حیوانات، تشویق فرهنگ پذیرش (adoption) و مقابله با نرخ بالای رهاسازی حیوانات ساخته شده است.
این پناهگاه محیطی امن و انسانی برای حیوانات خیابانی، از جمله سگ‌ها و گربه‌ها، فراهم می‌کند و به بازگرداندن حیوانات گم‌شده به صاحبانشان یا یافتن خانه‌ای تازه برایشان کمک می‌کند. این مرکز در کنار ایستگاه‌های احسان، بخشی از یک استراتژی بزرگ‌تر برای مدیریت انسانی جمعیت حیوانات خیابانی است.
رویکرد ابوظبی: برنامه‌ی مراقبت از گربه‌های محلی
ابوظبی هم مسیر خاص خودش را دنبال کرده است. در اوایل سال ۲۰۲۵، نهاد «رفاه حیوانات ابوظبی» (AWAD) راه‌اندازی شد؛ یک سازمان غیرانتفاعی با پشتیبانی دولتی که هدفش ارتقای رفاه حیوانات در این امارت است.
طرح پرچم‌دار این نهاد، «برنامه‌ی مراقبت از گربه‌های محلی» (Community Cat Care Program) است که با مشارکت شرکت املاک پرویس (Provis) و برند غذای رویال کنین اجرا می‌شود. این برنامه ابتدا در چهار مجتمع مسکونی ابوظبی، یعنی ممشا السعدیات، مایان جزیره‌ی یاس، الراحه گاردنز و الریانه، آغاز شد. در این طرح، ایستگاه‌های مشخصی برای غذارسانی راه‌اندازی می‌شوند که غذا، آب و سرپناه برای گربه‌های خیابانی فراهم می‌کنند.
این برنامه از بهترین شیوه‌های شناخته‌شده‌ی بین‌المللی پیروی می‌کند، از جمله غذادهی کنترل‌شده و روش «گرفتن، عقیم‌سازی، واکسیناسیون، میکروچیپ‌گذاری و بازگرداندن» (TNVMR). در این روش، گربه‌های خیابانی به‌شکل انسانی گرفته می‌شوند، واکسینه و عقیم می‌گردند و میکروچیپ می‌شوند و بعد به همان محلی که پیدا شده‌اند بازگردانده می‌شوند، تا بتوانند با ایمنی زندگی کنند بدون اینکه به افزایش بی‌رویه‌ی جمعیت دامن بزنند.
چرا غذادهی «سازمان‌یافته» مهم است؟
نکته‌ی مشترک همه‌ی این برنامه‌ها این است که صرفِ غذا دادن به حیوانات کافی نیست؛ بلکه نحوه‌ی آن اهمیت دارد. غذادهی پراکنده و بدون برنامه، هرچند با نیت خیر انجام می‌شود، می‌تواند باعث ایجاد بوی نامطبوع، جذب حشرات، به‌هم‌ریختگی فضاهای عمومی و حتی مشکلات بهداشتی شود.
به همین دلیل امارات رویکرد ایستگاه‌های تمیز، بهداشتی و منظم را انتخاب کرده که در آن‌ها معمولاً غذای خشک (که بو ایجاد نمی‌کند و حشرات را جذب نمی‌کند) و آب تازه در ظرف‌های مشخص قرار می‌گیرد. این ایستگاه‌ها اغلب توسط داوطلبان یا سیستم‌های هوشمند مدیریت و به‌طور منظم تمیز می‌شوند. ترکیب این غذادهی منظم با برنامه‌های عقیم‌سازی، در بلندمدت هم رفاه حیوانات را بالا می‌برد و هم جمعیتشان را به‌شکل طبیعی و انسانی کنترل می‌کند.
درسی که برای همه‌ی ما دارد
الگوی امارات نشان می‌دهد که مراقبت از حیوانات، چه در سطح یک شهر و چه در سطح یک خانه، وقتی مؤثر است که «منظم و پیگیرانه» باشد، نه پراکنده و اتفاقی. همان اصلی که پشت ایستگاه‌های هوشمند و برنامه‌های شهری قرار دارد، در مقیاس کوچک‌تر برای مراقبت از حیوان خانگی خودمان هم صادق است: ثبت منظم، پیگیری سلامت و برنامه‌ریزی، تفاوت بزرگی ایجاد می‌کند.
اینجاست که یک دستیار هوشمند می‌تواند نقش همان «سیستم منظم» را برای تو ایفا کند. اپلیکیشن پتاورز (petaverz) یک دستیار برای سرپرستان حیوانات خانگی است که نگهداری و مراقبت را ساده و سازمان‌یافته می‌کند. با پتاورز می‌توانی برنامه‌ی غذایی، نوبت‌های واکسن و روند سلامت هر حیوان را ثبت و پیگیری کنی و همه‌چیز را یک‌جا و مرتب داشته باشی؛ چه از یک پت در خانه مراقبت کنی، چه به کلونی‌ای از گربه‌های محله‌ات رسیدگی کنی.
جمع‌بندی
امارات با ابتکاراتی مثل ایستگاه‌های هوشمند احسان در دبی و برنامه‌ی مراقبت از گربه‌های محلی در ابوظبی، الگویی از رویکرد انسانی، فناورانه و سازمان‌یافته به رفاه حیوانات خیابانی ارائه داده است. جوهره‌ی این برنامه‌ها ترکیب سه چیز است: غذارسانی منظم، عقیم‌سازی و واکسیناسیون، و مدیریت هوشمندانه‌ی جمعیت.
و این همان درسی است که می‌توانیم در مراقبت روزمره از حیوانات اطرافمان هم به کار ببندیم؛ با کمی نظم و پیگیری، و با ابزارهایی مثل پتاورز که این مسیر را ساده‌تر می‌کنند. 🐾
منابع این مقاله شامل گزارش‌های شهرداری دبی، دفتر رسانه‌ای دولت دبی، و رسانه‌های معتبر اماراتی مثل The National، Khaleej Times و Gulf News است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟